Spektrum autyzmu u Twojego dziecka – jak przejść tę drogę ze spokojem i zrozumieniem

Kiedy jako rodzic zauważasz u swojego malucha zachowania, które wydają Ci się inne albo niepokojące, możesz odczuwać lęk, niepewność, czy bezradność.  To zupełnie naturalne. Często najbardziej boimy się tego czego nie rozumiemy. Pierwszym krokiem do zrozumienia jest profesjonalna diagnoza.

Decyzja o zgłoszeniu się na diagnozę rzadko jest łatwa. Często towarzyszą jej wątpliwości, obawy i wiele pytań. Czasami pojawia się myśl “a może z tego wyrośnie?”, „a może to jeszcze za wcześnie?”

Warto jednak pamiętać, że jeśli pojawia się niepokój o rozwój dziecka – to już wystarczający powód, aby skonsultować się ze specjalistą.

Podjęcie diagnozy:

• pomaga lepiej zrozumieć potrzeby dziecka,
• daje możliwość dobrania odpowiednich form pomocy dziecku i rodzinie,
• jest pierwszym krokiem do realnej zmiany i poprawy funkcjonowania.

To świadoma decyzja, która wymaga odwagi – ale jednocześnie otwiera drogę do skutecznej pomocy. Warto podkreślić: diagnoza w kierunku autyzmu nie zawsze oznacza jego rozpoznanie. Trudności dziecka mogą mieć inne podłoże (np. ADHD, zaburzenia komunikacji, problemy sensoryczne czy emocjonalne).

Czym właściwie jest spektrum autyzmu u dziecka (ASD)?

Mówiąc o ASD, mamy na myśli różnice w sposobie rozwoju i funkcjonowania układu nerwowego dziecka.  Stąd określenie spektrum oznaczające różne trudności, które mają cechy wspólne lecz u  różnych osób, mogą występować z różnym nasileniem. Dzieci w spektrum odbierają otaczającą rzeczywistość, dźwięki czy zapachy w specyficzny dla siebie sposób, czasami wydaje się, że czują mocniej, a czasami wręcz przeciwnie. Każde z nich jest zupełnie inne i ma swój własny, unikalny potencjał. Dla jednego malucha wyzwaniem będzie nauka mówienia, inne może czuć się przytłoczone hałasem na placu zabaw czy na zakupach, a jeszcze inne będzie potrzebowało przewidywalnego planu dnia, by czuć się bezpiecznie. Właściwe rozpoznanie możliwości i trudności dziecka to podstawa planowania właściwego wsparcia.

Sygnały, które mogą Cię zastanowić – na co warto zwrócić uwagę?

Pierwsze sygnały spektrum autyzmu często można zauważyć podczas codziennych sytuacji, takich jak wspólna zabawa czy posiłki. Zwykle dotyczą one trzech obszarów:

Relacje z innymi: Możesz zauważyć, że Twoje dziecko rzadko nawiązuje kontakt wzrokowy, nie reaguje na swoje imię lub sprawia wrażenie, jakby było „we własnym świecie”. Czasami wydaje się też nie szukać kontaktu z innymi osobami lub nie być zainteresowane wspólną zabawą.

Wrażliwość na otoczenie: Hałas, jasne światło, metka w ubraniu czy niektóre zapachy mogą wywoływać u dziecka silny dyskomfort, stres lub płacz. Może to świadczyć o zwiększonej lub zmniejszonej wrażliwości na bodźce.

Potrzeba powtarzalności: Dziecko może bardzo przywiązywać się do codziennych rytuałów, a nawet niewielkie zmiany, takie jak inna trasa spaceru czy ulubiony kubek w innym kolorze, mogą wywoływać silny sprzeciw lub zdenerwowanie.

Warto pamiętać, że pojedynczy z tych sygnałów nie oznacza autyzmu. Jeśli jednak utrzymują się przez dłuższy czas lub występują jednocześnie, warto skonsultować się ze specjalistą, który oceni rozwój dziecka.

Diagnoza – jak to wygląda w praktyce?

Postawienie diagnozy to proces, w którym bierze udział zespół specjalistów – psycholog, pedagog, w razie potrzeby również logopeda. To ważne, by na dziecko spojrzało kilka osób z różnych perspektyw. Rzetelna diagnoza wymaga stosowania specjalnych narzędzi diagnostycznych. Autyzmu nie stwierdza się “na oko”. Aby mieć pewność, że proces diagnostyczny zostanie przeprowadzony rzetelnie, warto wybrać placówkę z doświadczonym zespołem specjalistów i odpowiednimi narzędziami diagnostycznymi. W Białymstoku doświadczony zespół diagnostów z wieloletnim doświadczeniem znajdziesz w Poradni Allegro.

Pamiętaj, że nie jesteś w tym sam – specjaliści są po to, by pomóc Ci zrozumieć potrzeby Twojej pociechy.

Co dalej po diagnozie?

Ważne dokumenty

Dzieci z diagnozą ASD mogą uzyskać różne formy wsparcia. Aby móc z niego korzystać potrzebne są odpowiednie dokumenty. Kluczowe dokumenty wydawane są przez publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne, to:

• opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka (WWRD) – dla dzieci w wieku przedszkolnym i młodszych, umożliwia udział w bezpłatnych terapiach dopasowanych do aktualnych potrzeb dziecka.
• orzeczenie o kształceniu specjalnym– dla dzieci przedszkolnych i szkolnych umożliwia organizację odpowiedniego wsparcia w placówce, w tym dostosowanie nauczania, zapewnienie asystenta nauczyciela oraz dostęp do specjalistycznych programów edukacyjnych i terapii.

W zależności od funkcjonowania dziecka istotne może być wydawane przez właściwy dla miejsca zamieszkania zespół ds. orzekania o niepełnosprawności:

• orzeczenie o niepełnosprawności – umożliwia świadczenia finansowe i socjalne, dostęp do rehabilitacji i usług opiekuńczych, ułatwienia w korzystaniu z publicznych instytucji oraz podstawę do wsparcia rodziny

Wspieranie rozwoju – jakie terapie mogą pomóc?

Dobrze dobrana terapia to przede wszystkim pomoc dziecku w radzeniu sobie z codziennością.  Najczęściej bardzo ważna jest pomoc: pedagoga specjalnego, psychologa, logopedy, terapeuty SI. Współczesne podejście do terapii opiera się na empatii, indywidualnym podejściu i zrozumieniu potrzeb dziecka.

Niezwykle ważne, w przypadku dzieci mających problem z mową i komunikacją, jest wykorzystanie odpowiednich narzędzi wspierających ten obszar w codziennym funkcjonowaniu dziecka.

Komunikacja alternatywna (AAC): Jeśli dziecko nie mówi, dajemy mu inne narzędzia (np. obrazki czy tablety), by mogło wyrazić, czego potrzebuje. Możliwość komunikacji i poczucie bycia rozumianym ma nieoceniony wpływ na rozwój dziecka.

U niektórych dzieci jako uzupełnienie terapii stosuje się także metody wspierające, takie jak:

• Stymulacja nerwu błędnego za pomocą medycznego urządzenia tVNS E®,
• Trening słuchowy Johansena
• muzykoterapia

Istotnym obszarem  jest dbanie o odpowiednią dietę. Odpowiednio zbilansowana dieta ma duże znaczenie dla zdrowia i samopoczucia dziecka, szczególnie jeśli występuje wybiórczość pokarmowa.

Wybór przedszkola – jak znaleźć bezpieczne miejsce?

W zwykłych, dużych grupach dziecku w spektrum może być po prostu za trudno,  za głośno, za dużo, zbyt intensywnie. Brak dostosowania do trudności dziecka, przebodźcowanie mogą prowadzić do tzw. “trudnych zachowań”. Dziecko może być tak przeciążone, że większość swojej energii poświęca na radzenie sobie z bodźcami, zamiast na naukę, zabawę i odkrywanie świata. Dlatego warto szukać przedszkola dostosowanego do specjalnych potrzeb naszego dziecka. Często najlepszym wyborem jest przedszkole terapeutyczne. Takie placówki oprócz tego że dysponują kadrą specjalistów, zapewniają dziecku odpowiednie do jego potrzeb sensorycznych warunki, takie jak chociażby specjalne miejsca do wyciszenia. Poza tym to ogromna wygoda, gdy wszystkie terapie odbywają się w jednym miejscu, w trakcie zajęć dzięki temu popołudniu dziecko może wyciszyć w domu, odpocząć i spędzić czas z najbliższymi. A przecież spokój i czas na odpoczynek jest niezbędny każdemu z nas.

Jeśli szukasz np. przedszkola dla dzieci z autyzmem w Białymstoku, zwracaj uwagę na małe grupy, doświadczony zespół specjalistów współpracujących ze sobą na co dzień, i kuchnię, która rozumie potrzeby dietetyczne. Placówki takie jak Tęczowy Promyk pokazują, że przedszkole może być dla dziecka drugim domem, w którym czuje się w pełni akceptowane.

Podsumowanie

Diagnoza to nie koniec świata, to początek nowej drogi, na której jako rodzina uczycie się siebie nawzajem. Wybór odpowiedniej terapii i przedszkola to jedne z najważniejszych decyzji, które pomagają stworzyć dziecku dobre warunki do rozwoju. Jesteś wspaniałym rodzicem – zaufaj swojej intuicji korzystaj z wiedzy opartej na badaniach naukowych.